خودروی دوگانهسوز علاوه بر آزمونهای معمول معاینه فنی، از نظر تجهیزات CNG و مخزن نیز بررسی میشود. مهمترین نکته این است که «بازرسی چشمی مخزن» با «تست هیدرواستاتیک» یکی نیست: بازرسی چشمی معمولاً بدون بازکردن انجام میشود، اما تست مخزن یک آزمون تخصصی در واحد تعیین صلاحیتشده است.
در هر مراجعه قرار نیست مالک شخصاً مخزن را باز کند یا مستقیماً سراغ تست هیدرواستاتیک برود. مسیر درست از پذیرش مرکز معاینه فنی و کنترل سوابق شروع میشود. اگر مخزن به دوره آزمون رسیده باشد یا کارشناس نشانهای مانند خوردگی، ضربه، تغییر شکل یا نقص مشخصات ببیند، خودرو برای آزمون یا رفع ایراد ارجاع میشود.
هشدار ایمنی: بوی گاز، صدای نشتی، آسیب مخزن یا اتصالات دستکاریشده را آزمایش خانگی نکنید. از شعله، سیگار، کلید برق و هر منبع جرقه دور شوید، خودرو را در فضای بسته نگه ندارید و با مرکز مجاز CNG یا امداد رسمی تماس بگیرید.
معاینه فنی خودرو دوگانهسوز چه تفاوتی با خودرو بنزینی دارد؟
خودروی دوگانهسوز تمام آزمونهای عمومی خودرو بنزینی را میگذراند و یک لایه کنترل ایمنی برای سامانه گاز به آن اضافه میشود. تأیید CNG جای قبولی ترمز یا آلایندگی را نمیگیرد؛ خودرو باید در هر دو بخش قبول شود.
| بخش | خودرو بنزینی | خودرو دوگانهسوز |
|---|---|---|
| آزمونهای عمومی | آلایندگی، ترمز، تعلیق، فرمان، چراغها، صدا و بازدید ظاهری | همان آزمونهای عمومی |
| سامانه سوخت دوم | ندارد | بازرسی قطعات، لولهها، اتصالات، شیرها و وضعیت نصب CNG |
| مخزن | ندارد | بررسی چشمی، مشخصات و سوابق؛ ارجاع احتمالی به آزمون تخصصی |
| مدارک | مدارک معمول خودرو و پذیرش | مدارک معمول بهعلاوه اطلاعات و گواهیهای مرتبط با سامانه گاز در صورت درخواست |
| هزینه | تعرفه آزمون عمومی و هزینههای سامانه | آزمون عمومی بهعلاوه بازرسی CNG و خدمات احتمالی مخزن |
اگر درباره مراحل عمومی، سن مشمولیت، آزمون آلایندگی یا اعتبار گواهی سؤال دارید، ابتدا راهنمای معاینه فنی خودرو را ببینید؛ این صفحه فقط تفاوتهای مربوط به CNG را باز میکند.
چه خودروهای دوگانهسوزی باید معاینه فنی بگیرند؟
نوع سوخت، خودرو را از قاعده معاینه فنی معاف نمیکند. خودروی دوگانهسوزی که بر اساس سن، نوع پلاک و کاربری مشمول است باید به مرکز پذیرنده CNG مراجعه کند. دوره گواهی معاینه فنی خودرو سبک شخصی در آییننامه یکساله است؛ خودرو عمومی سبک و سنگین تا ده سال، ششماهه و با عمر بیشتر از ده سال، سهماهه ذکر شده است.
خودرو کارخانهای
در خودروی کارخانهای، مشخصات سامانه گاز باید با اطلاعات خودرو و علائم مخزن سازگار باشد. کارخانهایبودن به معنی معافیت دائمی مخزن از بازرسی یا آزمون نیست. تاریخها، سلامت نصب و سوابق همچنان کنترل میشوند.
خودرو تبدیلشده
تبدیل باید در مسیر مجاز انجام و در سامانههای مربوط ثبت شده باشد. قطعات بیهویت، نصب خارج از مرکز مجاز، تغییر تعداد یا نوع مخزن و مغایرت با اطلاعات ثبتشده میتواند فرایند را متوقف کند. فاکتور بازار یا ادعای نصاب جای ثبت رسمی را نمیگیرد.
خودرو عمومی و شخصی
دورههای معاینه و بازرسی برای کاربری عمومی سختگیرانهتر است. در جدول آییننامه، بازرسی چشمی مخزن خودروی سبک شخصی و دولتی سهساله و برای خودروی سبک عمومی دوساله آمده است؛ دوره آزمون هیدرواستاتیک هر دو گروه ششساله درج شده است. این دورهها با تاریخ انقضا یا عمر طراحی درجشده برای خود مخزن اشتباه نشوند.
مراحل معاینه فنی خودرو دوگانهسوز چیست؟
مسیر عملی به شکل زیر است:
بازرسی و کنترل سوابق ← تأیید سامانه CNG ← ادامه آزمونها ← صدور گواهی
یا در صورت مشاهده ایراد:
مشاهده ایراد یا سررسید آزمون ← ارجاع به مرکز مجاز ← تعمیر یا آزمون تخصصی ← ثبت نتیجه ← مراجعه مجدد
- انتخاب مرکز: مطمئن شوید خط انتخابی خودرو دوگانهسوز را میپذیرد و درباره نیاز به نوبت سؤال کنید.
- آزمون عمومی: آلایندگی، ترمز، کمکفنر، لغزش جانبی، چراغها، صدا و بازدید ظاهری انجام میشود.
- بازرسی تجهیزات گاز: کارشناس نصب، اتصالات، لولهها، شیرها، بستها و نشانههای نشتی یا دستکاری را بررسی میکند.
- کنترل مخزن: ظاهر قابل مشاهده، مشخصات حکشده و سابقه بازرسی یا آزمون با اطلاعات خودرو تطبیق داده میشود.
- تصمیم: اگر مدارک و وضعیت تأیید شود، فرایند ادامه دارد؛ در غیر این صورت برگه نقص یا معرفی به واحد صلاحیتدار صادر میشود.
- نتیجه: گواهی فقط پس از قبولی تمام بخشهای عمومی و CNG صادر میشود.پذیرش: مشخصات خودرو، مالک و سوابق موجود در سامانه بررسی میشود.
بازرسی چشمی مخزن CNG شامل چه مواردی است؟
بازرسی چشمی یعنی ارزیابی وضعیت قابل مشاهده مخزن و اجزای پیرامون آن، بدون اینکه مالک در خانه مخزن را باز کند. دیدن یک ایراد، تشخیص نهایی درباره قابلیت استفاده نیست؛ نتیجه باید توسط بازرس یا مرکز صلاحیتدار ثبت شود.
- خوردگی و زنگزدگی: بهویژه در نقاط تماس بست، کف صندوق و بخشهای در معرض رطوبت.
- ضربه و خراش عمیق: اثر تصادف، برخورد بار یا ابزار و آسیب ناشی از نصب نامناسب.
- تغییر شکل: فرورفتگی، برآمدگی یا هر شکل غیرعادی نسبت به بدنه اصلی مخزن.
- بست و تکیهگاه: شلشدن، جابهجایی، خوردگی، تماس فلز با مخزن یا تغییر غیراستاندارد.
- شیر مخزن و متعلقات: وضعیت نصب، محافظت و نشانههای آسیب یا دستکاری.
- لولهها و اتصالات: مسیر صحیح، ساییدگی، لهشدگی، خم نامناسب و نشانههای نشتی.
- تهویه محفظه: گرفتگی یا حذف مسیرهای تهویه و پوششهای محافظ.
- مشخصات مخزن: خوانابودن پلاک یا حک، تاریخ ساخت، شناسه و تطبیق با سوابق.
رنگکردن مخزن برای پنهانکردن زنگ، جوشکاری، سوراخکاری بست، گرمکردن، ضربهزدن یا سفتکردن شیر با ابزار خانگی خطرناک است و میتواند امکان ارزیابی درست را از بین ببرد.
تست هیدرواستاتیک مخزن CNG چیست و چه زمانی لازم میشود؟
تست هیدرواستاتیک یک آزمون تخصصی برای ارزیابی مخزن تحت شرایط و فشار کنترلشده مطابق استاندارد است. این آزمون با مشاهده سطح بیرونی فرق دارد و به تجهیزات، روش اجرایی، ثبت نتیجه و نیروی صلاحیتدار نیاز دارد. انجام آن در تعمیرگاه عمومی یا کارگاه فاقد صلاحیت معتبر نیست.
چه زمانی ارجاع انجام میشود؟
طبق آییننامه، دوره آزمون هیدرواستاتیک مخزن خودروهای سبک شخصی، دولتی و عمومی ششساله درج شده است. بااینحال، مشاهده آسیب، ناخوانابودن مشخصات، سابقه نامعلوم، نتیجه نامعتبر یا تشخیص کارشناس میتواند پیش از آن نیز نیاز به بررسی تکمیلی ایجاد کند. مرکز معاینه فنی باید خودرو را به واحد تعیین صلاحیتشده معرفی کند.
اعتبار نتیجه چگونه بررسی میشود؟
فقط برگه کاغذی کافی نیست. نام واحد، شماره مجوز، شناسه مخزن، تاریخ آزمون و ثبت نتیجه در مسیر سامانهای باید قابل تطبیق باشد. پیش از پرداخت، اعتبار مرکز را از فهرستهای رسمی یا سامانه جامع خودروهای گازسوز بررسی کنید.
اگر مخزن رد شود چه اتفاقی میافتد؟
مخزن مردود نباید با تعمیر ابتکاری یا خرید مخزن دستدوم ناشناس دوباره وارد مدار شود. درباره تعویض، امحا، ثبت مخزن جایگزین و بازبینی نهایی از مرکز مجاز دستور کتبی بگیرید. تا تأیید سامانه گاز، معاینه فنی صادر نمیشود.
تفاوت کلیدی: دوره ششساله آزمون هیدرواستاتیک به معنی «عمر ششساله مخزن» یا «تضمین سلامت تا شش سال» نیست. عمر طراحی و تاریخ پایان استفاده را از مشخصات سازنده و مقررات همان مخزن بخوانید.
مدارک لازم برای معاینه فنی خودرو دوگانهسوز
- کارت خودرو یا مدرک شناسایی معتبر وسیله نقلیه
- مدرک هویتی مالک یا مراجعهکننده و وکالت در صورت نیاز
- رسید نوبت و پرداخت اولیه، اگر مرکز سامانه نوبتدهی دارد
- مدارک نصب یا تبدیل مجاز سامانه CNG برای خودروی تبدیلشده
- گواهی بازرسی یا آزمون قبلی مخزن، در صورت وجود یا درخواست مرکز
- مدارک واحد آزمون مخزن پس از ارجاع
- برگه مردودی قبلی برای مراجعه مجدد در مهلت اعلامشده
ممکن است بخشی از سوابق بهصورت برخط دیده شود، اما همراهداشتن اصل یا نسخه قابل استعلام مدارک قبلی از اتلاف وقت جلوگیری میکند. اگر شماره مخزن با گواهی همخوان نیست یا اطلاعات سامانه ناقص است، پیش از صف معاینه موضوع را با مرکز خدمات فنی مجاز پیگیری کنید.
جدول هزینههای معاینه فنی CNG در سال ۱۴۰۵
تعرفه جدید از ۱۸ مرداد ۱۴۰۵ در سیمفا اعمال شده است. مدیرعامل ستاد معاینه فنی تهران اعلام کرده مبالغ پایه زیر، هزینههای جانبی سامانه سیمفا و مالیات را شامل نمیشوند. برای بازرسی CNG، آزمون تخصصی و تعمیر نیز رقم جامع و رسمی قابل اتکایی که همه مراکز کشور را پوشش دهد در دسترس نبود؛ بنابراین جمع ساختگی منتشر نمیکنیم.
| خدمت | مبلغ پایه یا وضعیت | توضیح | تاریخ بررسی |
|---|---|---|---|
| معاینه فنی عادی خودرو سبک تا ۱۴۰۰ کیلوگرم | ۵٬۶۱۲٬۹۸۵ ریال | مبلغ پایه اعلامی؛ هزینههای سیمفا و مالیات جداگانه افزوده میشود. | ۱۶ شهریور ۱۴۰۵ |
| معاینه فنی عادی خودرو سبک بالای ۱۴۰۰ کیلوگرم | ۶٬۲۰۷٬۴۸۵ ریال | مبلغ پایه اعلامی؛ هزینههای سیمفا و مالیات جداگانه افزوده میشود. | ۱۶ شهریور ۱۴۰۵ |
| معاینه فنی برتر تا ۱۴۰۰ کیلوگرم | ۵٬۸۰۱٬۴۸۵ ریال | فقط پایه اعلامی؛ همه خودروها الزام به گواهی برتر ندارند. | ۱۶ شهریور ۱۴۰۵ |
| معاینه فنی برتر بالای ۱۴۰۰ کیلوگرم | ۶٬۵۱۱٬۹۸۵ ریال | فقط پایه اعلامی؛ هزینههای تکمیلی در پرداخت نهایی دیده میشود. | ۱۶ شهریور ۱۴۰۵ |
| بازرسی تجهیزات و مخزن CNG | استعلام از سیمفا و مرکز پذیرش | تعداد مخزن و نوع خدمت میتواند مبلغ را تغییر دهد. | روز مراجعه |
| مراجعه مجدد | طبق ردیف ثبتشده در سیمفا | مهلت و اجزای آزمون مجدد را روی برگه مردودی بخوانید. | روز مراجعه |
| آزمون تخصصی مخزن | استعلام از واحد تعیین صلاحیتشده | ممکن است باز و بست، آزمون و ثبت نتیجه ردیفهای جدا داشته باشند. | پیش از پذیرش |
| تعمیر یا تعویض قطعه | خارج از تعرفه معاینه فنی | قیمت قطعه، اجرت و ثبت سامانهای را جداگانه بخواهید. | پیش از تعمیر |
برای برآورد تعمیرات پس از مردودی، به هزینه رفع ایرادات خودرو مراجعه کنید؛ رقم تعمیر باید پس از تشخیص و با فاکتور قطعه و اجرت مشخص شود، نه با عنوان کلی «سرویس CNG».
دلایل رایج مردودی خودرو دوگانهسوز
| گروه ایراد | نمونه | اقدام امن |
|---|---|---|
| نشتی | بوی گاز یا نتیجه نامطلوب بررسی اتصالات | عدم سوختگیری و مراجعه به مرکز مجاز؛ بدون تست شعله یا دستکاری |
| مخزن | خوردگی، ضربه، تغییر شکل، مشخصات ناخوانا یا آزمون منقضی | ارجاع به واحد صلاحیتدار برای تصمیم آزمون یا تعویض |
| نصب | بست نامناسب، لوله ساییده، شیر یا محافظ آسیبدیده | اصلاح با قطعه مجاز و ثبت نتیجه |
| اصالت | تبدیل غیرمجاز، مغایرت مخزن یا مدارک ناقص | اصلاح سوابق و تجهیزات از مسیر رسمی |
| آلایندگی | خروجی بیش از حد، احتراق نامناسب یا چراغ چک | عیبیابی موتور و هر دو سامانه سوخت، سپس آزمون مجدد |
| ایمنی عمومی | ترمز، تایر، فرمان، تعلیق یا چراغ معیوب | رفع نقص عمومی؛ سلامت CNG جای آن را نمیگیرد |
پاککردن چراغ چک، شستن مخزن برای پنهانکردن خوردگی یا سفتکردن بست بدون ابزار و دستور، رفع ایراد محسوب نمیشود. برگه مردودی باید مشخص کند کدام بخش نیازمند تعمیر، آزمون یا مراجعه مجدد است.
چکلیست قبل از مراجعه به مرکز معاینه فنی
- اگر بوی گاز وجود دارد، مراجعه عادی را لغو و برای انتقال امن از مرکز مجاز راهنمایی بگیرید.
- از بیرون و بدون بازکردن، وجود ضربه، زنگ یا جابهجایی واضح مخزن و بست را مشاهده کنید.
- صندوق را خالی کنید تا دسترسی بازرس به پوشش و مشخصات مسدود نباشد.
- چراغ چک، چراغ ترمز و دیگر هشدارها را پیش از مراجعه عیبیابی کنید.
- ترمز، لاستیک، چراغها، شیشهشور و برفپاککن را بررسی کنید.
- کارت خودرو، مدارک تبدیل و گواهیهای قبلی CNG را آماده کنید.
- از نصب قطعه، رنگکاری مخزن یا تغییر لوله و بست برای «قبولی موقت» خودداری کنید.
- پیش از حرکت، پذیرش خودروی دوگانهسوز و مبلغ روز را از مرکز بپرسید.
نکات ویژه سمند و سایر خودروهای دوگانهسوز
سمند دوگانهسوز ممکن است کارخانهای یا تبدیلشده باشد و نوع موتور، سال تولید و مشخصات مخزن روی مدارک و برنامه نگهداری اثر دارد. فیلتر گاز، اتصالات، مسیر تهویه، پوشش مخزن و نشتی باید طبق دفترچه همان نسخه در مرکز مجاز بررسی شوند.
در دیگر مدلها نیز نسخه عمومی کافی نیست. محل مخزن، تعداد مخزن، نوع شیر و برنامه سرویس میتواند متفاوت باشد. دستور کارخانه و مشخصات حکشده روی تجهیزات مقدم است. مجموعه راهنماهای سرویس خودروهای CNG باید فقط کارهای مجاز مالک و موارد نیازمند متخصص را از هم جدا کند.
پرسشهای متداول معاینه فنی CNG
تست هیدرواستاتیک برای همه خودروهای دوگانهسوز اجباری است؟
در هر نوبت معاینه انجام نمیشود. دوره درجشده برای آزمون مخزن خودروی سبک شش سال است، اما آسیب، سابقه نامعلوم یا نظر کارشناس میتواند ارجاع زودتر ایجاد کند.
بازرسی چشمی مخزن چه تفاوتی با تست مخزن دارد؟
بازرسی چشمی ظاهر، بست، شیر، اتصالات و مشخصات را بدون بازکردن بررسی میکند. تست هیدرواستاتیک در واحد صلاحیتدار و با فرایند تخصصی انجام میشود.
مخزن CNG چند سال اعتبار دارد؟
عمر نهایی یک عدد عمومی نیست. تاریخ ساخت، عمر طراحی سازنده، مشخصات مخزن، سوابق آزمون و وضعیت واقعی باید بررسی شود. دوره آزمون ششساله معادل عمر مخزن نیست.
معاینه فنی دوگانهسوز چقدر هزینه دارد؟
هزینه شامل آزمون عمومی، مبالغ سامانه، بازرسی CNG و در صورت ارجاع، آزمون یا تعمیر است. بهدلیل جدا بودن این ردیفها، مبلغ نهایی را روز پذیرش از سیمفا و مرکز مجاز بپرسید.
خودرو دوگانهسوز کارخانهای و دستی تفاوت دارند؟
هر دو بررسی میشوند، اما در خودروی تبدیلشده، مجازبودن مرکز نصب و تطبیق اطلاعات تجهیزات با سامانه اهمیت ویژه دارد. تبدیل دستی و ثبتنشده میتواند مانع تأیید شود.
نشتی جزئی گاز باعث مردودی میشود؟
نشتی، ایراد ایمنی است و جزئی تلقی نمیشود. تا رفع و تأیید آن، گواهی صادر نمیشود. نشتی را با شعله یا کف خانگی آزمایش و تجهیزات را شخصاً باز نکنید.